Umowy

Umowa agencyjna czy franczyza? Co zmienia wybór na przykładzie 1Minute Smacznego

Damian Orliński6 min czytania

Lagardère Travel Retail w Polsce otworzył koncept 1Minute Smacznego dla franczyzobiorców, a dotychczasowa droga rozwoju, czyli umowa agencyjna, zostaje. Według FranczyzawPolsce.pl (16 października 2026 r.) obie formuły mają działać obok siebie. Dla Ciebie oznacza to wybór, przed którym rzadko staje się w jednej sieci: prowadzić punkt jako agent albo jako franczyzobiorca. W tym tekście nie powtarzamy samych warunków oferty, tylko pokazujemy, czym te dwie umowy różnią się w praktyce i jak wybrać.

Co ogłosił operator 1Minute Smacznego

1Minute Smacznego powstał w 2021 r. na Dworcu Centralnym w Warszawie jako autorski koncept Lagardère Travel Retail. Łączy sklep convenience z gastronomią typu street food i działał dotąd na lotniskach, dworcach, stacjach metra i w galeriach handlowych. W 2026 r. pojawił się m.in. na Dworcu Warszawa Zachodnia i w nowej strefie komercyjnej Lotniska Warszawa-Modlin. Łącznej liczby punktów żaden z artykułów nie podaje.

Do tej pory marka rozwijała się głównie w modelu agencyjnym. Teraz dochodzi franczyza: według FranczyzawPolsce.pl, Retailnet.pl i PortalSpożywczy.pl opłata wstępna wynosi standardowo 20 tys. zł netto (nie będzie pobierana do marca 2027 r.), a opłata bieżąca to 5% miesięcznej sprzedaży netto. Doświadczenie w gastronomii nie jest wymagane. Grzegorz Łyczak, dyrektor ds. wdrożenia nowych konceptów handlowych i franczyzy w Lagardère Travel Retail w Polsce, mówi, że franczyza „nie zastępuje modelu agencyjnego - jest jego uzupełnieniem”.

Umowa agencyjna i ajencja - czym jest w świetle prawa

W mowie potocznej mówi się „ajencja” albo „ajent”, ale kodeks cywilny zna tylko umowę agencyjną (art. 758 i następne). Agent to przedsiębiorca, który stale pośredniczy w zawieraniu umów na rzecz drugiej firmy albo zawiera je w jej imieniu, za wynagrodzeniem. Gdy umowa nie mówi inaczej, tym wynagrodzeniem jest prowizja zależna od liczby lub wartości zawartych umów.

Najważniejsza różnica wobec franczyzy jest prosta: agent działa na rachunek dającego zlecenie, a franczyzobiorca na własny. Franczyza nie ma osobnych przepisów w kodeksie, więc o prawach i obowiązkach decyduje głównie sama umowa. Podstawy modelu opisaliśmy w tekście czym jest franczyza.

Agent czy franczyzobiorca - porównanie w jednej tabeli

Ta sama marka, ten sam szyld nad ladą, a układ ryzyka zupełnie inny. Zestawienie łączy ogólne zasady prawa z tym, co Lagardère podał o franczyzie 1Minute Smacznego. Warunków agencyjnych tej sieci operator publicznie nie ujawnił.

KwestiaUmowa agencyjnaFranczyza
Na czyj rachunekdającego zleceniewłasny
Wynagrodzenieprowizja od sprzedażyzysk po kosztach i opłatach
Opłaty dla siecizależą od umowy5% sprzedaży netto, opłata wstępna 20 tys. zł netto
Wypowiedzenieminimalne terminy w kodeksietylko według umowy
Po zakończeniumożliwe świadczenie wyrównawczebrak ustawowego odpowiednika
Porównanie na podstawie kodeksu cywilnego (art. 758-764) i warunków franczyzy 1Minute Smacznego podanych przez FranczyzawPolsce.pl, październik 2026 r.

Co chroni agenta, a czego nie dostaje franczyzobiorca

Umowa agencyjna ma w kodeksie kilka zabezpieczeń dla słabszej strony. Według opracowania Poradnika Przedsiębiorcy opartego na art. 764¹-764⁶ kodeksu cywilnego:

  • Terminy wypowiedzenia umowy na czas nieoznaczony wynoszą co najmniej miesiąc w pierwszym roku, dwa miesiące w drugim i trzy miesiące w trzecim i kolejnych latach. Można je w umowie wydłużyć, ale nie skrócić.
  • Świadczenie wyrównawcze po rozwiązaniu umowy, gdy agent pozyskał nowych klientów lub istotnie zwiększył obroty, a firma dalej z tego korzysta. Górna granica to roczne wynagrodzenie agenta (średnia z ostatnich pięciu lat albo z krótszego okresu trwania umowy). Żądanie trzeba zgłosić przed upływem roku od rozwiązania umowy.
  • Zakaz konkurencji po zakończeniu współpracy wymaga formy pisemnej i może trwać najwyżej dwa lata. Za ten czas należy się agentowi odpowiednia suma, chyba że umowa stanowi inaczej.

Franczyzobiorca takich gwarancji z ustawy nie ma. Okres wypowiedzenia, zakaz konkurencji i kary umowne zależą od tego, co wynegocjujesz. Dlatego przy franczyzie każdy z tych punktów czytasz w projekcie umowy szczególnie uważnie.

W modelu agencyjnym kodeks daje Ci minimum ochrony, ale zarabiasz prowizję. We franczyzie zysk jest Twój, ale ryzyko też, a o ochronie decyduje tylko umowa. Wybierasz więc nie markę, tylko układ ryzyka.

Pieniądze: prowizja kontra opłata od sprzedaży

We franczyzie 1Minute Smacznego oddajesz sieci 5% sprzedaży netto co miesiąc, niezależnie od wyniku. Resztę kosztów, czyli towar, pracowników, czynsz i media, pokrywasz sam, a zostaje Ci to, co wypracujesz ponad nie. W modelu agencyjnym jest odwrotnie: dostajesz prowizję, a o tym, ile realnie zarabiasz, decyduje jej stawka i to, które koszty umowa przerzuca na Ciebie.

W żadnym artykule o tej ofercie nie podano kosztu całej inwestycji we franczyzie ani stawek prowizji w modelu agencyjnym. Bez tych dwóch liczb nie porównasz modeli rzetelnie. Poproś o nie na piśmie i policz oba warianty tą samą metodą, którą opisaliśmy w tekście o rentowności franczyzy.

Sprzedawca przy kasie w małym sklepie convenience
Ten sam lokal można prowadzić jako agent albo jako franczyzobiorca - różni się to, kto ponosi ryzyko.

Costa Coffee i So Coffee: franczyza u Lagardère to nie nowość

Lagardère ma już doświadczenie z dwoma modelami w jednej sieci. Według FranczyzawPolsce.pl i Retailnet.pl franczyza działa od 2016 r. równolegle z siecią agencyjną w kawiarniach So Coffee, a w 2025 r. możliwość przejścia na franczyzę dostali lokalni partnerzy Costa Coffee. Firma należy do Polskiej Organizacji Franczyzodawców. W Polsce działa od 1997 r. i zarządza ok. 1000 punktami sprzedaży pod 40 markami (dane spółki za Retailnet.pl).

To dla Ciebie praktyczna wskazówka: zanim podpiszesz umowę, porozmawiaj z partnerami So Coffee lub Costa Coffee. Zapytaj, czy ktoś z nich przeszedł z umowy agencyjnej na franczyzę, co na tym zyskał i co go zaskoczyło.

Typowe błędy przy wyborze między modelami

  • Porównywanie tylko opłat wstępnych, bez kosztu całej inwestycji i bez stawki prowizji agenta.
  • Przekonanie, że ajencja to „franczyza bez opłat”. Prowizja agenta też jest ceną za markę i towar, tylko pobieraną inaczej.
  • Brak pytania, czy przy ruchliwej lokalizacji obok może powstać punkt agencyjny tej samej marki.
  • Nieczytanie zapisów o zakazie konkurencji i karach umownych, bo „to standard”.
  • Wybór formy prawnej na ostatnią chwilę. Jako agent i jako franczyzobiorca prowadzisz firmę, więc koszty założenia działalności liczysz w obu przypadkach.

Krok po kroku: jak wybrać model

  1. Poproś o projekty obu umów, jeśli sieć oferuje oba modele w Twojej lokalizacji.
  2. Wypisz, kto płaci za towar, czynsz, wyposażenie i personel w każdym wariancie.
  3. Sprawdź okres wypowiedzenia, zakaz konkurencji i kary umowne. Przy umowie agencyjnej porównaj je z minimum z kodeksu.
  4. Policz miesięczny wynik w trzech scenariuszach sprzedaży: słabym, średnim i dobrym.
  5. Daj obie umowy do przeczytania prawnikowi, zanim cokolwiek podpiszesz.

FAQ: umowa agencyjna, ajencja i franczyza

Czy ajencja to to samo co umowa agencyjna?

W praktyce tak. „Ajencja” to potoczne określenie, a w kodeksie cywilnym taki układ nazywa się umową agencyjną. Sieci często dopisują do niej elementy innych umów, dlatego zawsze czytaj, co dokładnie podpisujesz.

Czy agent może przejść na franczyzę?

To zależy od sieci. Lagardère zrobił to już w Costa Coffee w 2025 r. Przy 1Minute Smacznego zapowiada oba modele równolegle, ale zasad przejścia publicznie nie opisał - zapytaj o nie wprost.

Ile kosztuje franczyza 1Minute Smacznego?

Znane są dwie stawki: 20 tys. zł netto opłaty wstępnej (niepobieranej do marca 2027 r.) i 5% miesięcznej sprzedaży netto. Kosztu całej inwestycji operator publicznie nie podał.

Czy agent też musi mieć firmę?

Tak. Według kodeksu agentem jest przedsiębiorca, więc potrzebujesz działalności gospodarczej, tak samo jak we franczyzie.

Jeśli porównujesz kilka sieci, zajrzyj do katalogu franczyzodawców na franczyzowy.biz. Przy profilach znajdziesz raport rentowności i Red Flagi z danych KRS i rejestrów, które pomogą sprawdzić franczyzodawcę, zanim zaczniesz rozmowy.

Źródła: FranczyzawPolsce.pl, FranczyzawPolsce.pl, Retailnet.pl, PortalSpożywczy.pl, Wiadomości Handlowe, Poradnik Przedsiębiorcy

1Minute SmacznegoajencjaCosta CoffeeLagardère Travel Retailumowa agencyjna

Przewijanie do góry

Raport będzie dostępny już wkrótce!

Pracujemy nad ostatnimi szczegółami, aby dostarczyć Ci najświeższe dane. Zostaw swój e-mail - poinformujemy Cię jako pierwszą osobę, gdy tylko raporty będą gotowe.