Największe porażki franczyzowe: czego uczą Dunkin’ Donuts, Dairy Queen i Burgerim
Rozpoznawalna marka, dopracowany produkt i doświadczenie z wielu krajów nie dają gwarancji, że franczyza się uda. Serwis Franczyza w Polsce zebrał historie sieci, które wycofały się z rynku albo upadły - od Blockbustera po Pizza Hut w Wielkiej Brytanii. Jeśli zastanawiasz się, czy franczyza się opłaca, te przypadki są dobrą lekcją: pokazują, gdzie zwykle pęka model i co możesz sprawdzić, zanim wyłożysz swoje oszczędności.
Nie chodzi o straszenie. Większość z tych porażek miała konkretne, dające się wcześniej zauważyć przyczyny: zbyt ambitny plan rozwoju, słaby lokalny operator, zmiana rynku albo wprowadzające w błąd obietnice przy sprzedaży licencji.
Dunkin’ Donuts w Polsce i Dairy Queen: duże plany, mało lokali
Dunkin’ Donuts próbował zbudować w Polsce trwałą sieć dwa razy. Pierwszy etap zakończył się w 2002 r. Drugi prowadził operator Varsovia Food Company - plany zakładały co najmniej 44 kawiarnie, a przed wycofaniem w 2018 r. działały trzy lokale w Warszawie.
Dairy Queen weszła do Polski w 2015 r. z partnerem Sparrow 4. Oficjalnie zapowiadano 26 placówek w ciągu pięciu lat. Otwarto sześć, wszystkie w Warszawie, i wszystkie zamknięto latem 2016 r., niespełna rok po debiucie. Przyczyn publicznie nie wyjaśniono, a późniejsze rozmowy z nowymi partnerami nie skończyły się otwarciami.
Wspólny mianownik: marka globalna, ale cały polski rozwój oparty na jednym operatorze. Gdy on nie dowiózł wyników, sieć znikała razem z nim.
| Sieć i rynek | Plan | Co się stało |
|---|---|---|
| Dunkin’ Donuts, Polska | min. 44 kawiarnie | 3 lokale przed wycofaniem w 2018 r. |
| Dairy Queen, Polska | 26 placówek w 5 lat | 6 otwartych, zamknięte latem 2016 r. |
| Domino’s, Włochy | 880 lokali | 29 otwartych, wszystkie zamknięte w 2022 r. |
| Burgerim, USA | ponad 1500 sprzedanych franczyz | większość nabywców nie otworzyła lokalu |
Domino’s we Włoszech: kiedy przewaga przestaje działać
Domino’s wszedł do Włoch w 2015 r. przez franczyzobiorcę ePizza. Docelowo miało powstać 880 lokali, powstało 29. Na koniec 2020 r. zadłużenie operatora wynosiło 10,6 mln euro, wiosną 2022 r. ePizza uzyskała ochronę przed wierzycielami, a latem zamknięto ostatnie lokale.
Według Franczyzy w Polsce główną przewagę sieci - logistykę dostaw - w czasie pandemii zniwelowały lokalne pizzerie i platformy zamówień. To przestroga, że model skuteczny w jednym kraju nie musi działać w innym, gdzie klienci mają inne nawyki, a konkurencja szybko kopiuje to, co było wyróżnikiem.
Burgerim: sprzedane franczyzy to nie działające lokale
Najbardziej bolesna historia dla franczyzobiorców to Burgerim w USA. Według Federalnej Komisji Handlu (FTC) firma sprzedała ponad 1500 franczyz, a większość osób, które zapłaciły, nie zdołała otworzyć restauracji. Wielu nabywców wpłacało od 50 do 70 tys. dolarów.
W styczniu 2024 r. sąd w Kalifornii wydał wyrok zaoczny: trwały zakaz sprzedaży franczyz w USA, 7,75 mln dolarów kary cywilnej i ok. 48,7 mln dolarów zadośćuczynienia dla poszkodowanych (kwoty według dokumentów FTC). Pieniądze z wyroku to jednak nie to samo, co odzyskana inwestycja i stracone lata.
Liczba sprzedanych licencji nie mówi nic o sukcesie sieci. Pytaj o liczbę placówek, które naprawdę działają, ile z nich zamknięto i dlaczego.
Polskie sieci, które zniknęły z rynku
Porażki to nie tylko zagraniczne marki. Nie przetrwały m.in. Alma, MarcPol, Rema 1000 czy agencje płatnicze Grosik. Liczba lokali Noodle w Pudle malała już w latach 2011-2014. Małpka Express szybko otwierała sklepy convenience, potem przyszły zmiany właścicieli, zamknięcia i restrukturyzacje, a w 2022 r. Małpka SA ogłosiła upadłość.
Piotr i Paweł w 2019 r. trafił do SPAR Group, a sklepy zmieniły szyld na SPAR i EUROSPAR. Nierentowny biznes sprzedano potem Grupie Kapitałowej Specjał, a transakcję sfinalizowano 31 stycznia 2025 r. Dla kogoś, kto prowadził sklep pod takim szyldem, każda zmiana właściciela oznacza nowe warunki, nowe dostawy i nowe pytania o przyszłość umowy.
Kto właściwie upada: centrala, operator czy marka?
Z tych historii warto wyciągnąć jedno rozróżnienie. Co innego upadłość franczyzodawcy, co innego niewypłacalność lokalnego operatora (masterfranczyzobiorcy), a co innego decyzja marki o wycofaniu się z kraju. Każdy scenariusz dotyka franczyzobiorcę inaczej.
Dobrze widać to na przykładzie Pizza Hut w Wielkiej Brytanii. W październiku 2025 r. spółka DC London Pie, franczyzobiorca prowadzący restauracje z obsługą na miejscu, weszła w postępowanie administration. Jak podaje Restaurant Online, zamknięto 68 restauracji i 11 punktów dostawczych, a pracę straciło 1210 osób. Marka przejęła jednak 64 restauracje i działa dalej. Toys”R”Us też przetrwał upadek dawnego operatora - właściciel marki rozwija ją z nowymi partnerami.
Marka może przetrwać, a Ty możesz stracić lokal. Sprawdzaj nie tylko znany szyld, ale też finanse spółki, z którą podpisujesz umowę.
Wady franczyzy, które widać w tych porażkach
Same porażki nie są argumentem przeciw franczyzie, ale pokazują jej typowe słabe punkty. Najczęściej powtarzają się te:
- zależność od kondycji centrali - gdy franczyzodawca lub operator ma długi, cierpią dostawy, marketing i wsparcie;
- plany rozwoju bez pokrycia - zapowiedzi kilkudziesięciu czy kilkuset lokali nie są dowodem, że model zarabia;
- zmiana rynku - streaming zabił wypożyczalnie Blockbuster, platformy zamówień osłabiły przewagę Domino’s;
- sprzedaż licencji zamiast budowy sieci - centrala zarabia na opłatach wstępnych, a nie na zyskach partnerów;
- niejasne zasady końca współpracy - kto rozlicza inwestycję, zapas towaru i zobowiązania, gdy sieć się zwija.
Wiele z tych ryzyk możesz ograniczyć sam. Więcej o błędach po stronie franczyzobiorcy przeczytasz w tekście Najczęstsze błędy franczyzobiorców.
Czy franczyza się opłaca? Lista kontrolna przed podpisaniem umowy
Odpowiedź zależy od konkretnej sieci i konkretnego lokalu. Zanim podpiszesz umowę, przejdź po kolei te punkty:
- Wyniki placówek - poproś o przychody, marże i przepływy pieniężne po wszystkich kosztach, także opłatach bieżących. Jak je policzyć, opisujemy w tekście o rentowności franczyzy.
- Rozwój sieci - ile lokali otwarto i zamknięto w ostatnich latach, dlaczego partnerzy odchodzili, czy zmieniał się właściciel.
- Kondycja centrali - sprawozdania finansowe w KRS, zadłużenie, terminowość rozliczeń z dostawcami.
- Wsparcie - co realnie dostajesz przy otwarciu: szkolenia, pomoc przy lokalu, dostawy.
- Rozmowy z partnerami - z obecnymi i byłymi franczyzobiorcami, nie tylko z tymi, których poleca centrala.
- Koniec współpracy - zapisy umowy o wypowiedzeniu, karach umownych, rozliczeniu inwestycji i towaru.
Szersze kryteria wyboru sieci znajdziesz w poradniku Jak wybrać franczyzę.
FAQ
Franczyza - czy warto, skoro nawet znane marki upadają?
Znany szyld zmniejsza część ryzyk, np. marketingowe, ale nie usuwa ryzyka finansowego. Warto, jeśli liczby działających lokali się bronią, a centrala jest w dobrej kondycji. Decyzję opieraj na danych, nie na rozpoznawalności marki.
Czy Dunkin’ Donuts jest w Polsce?
Według Franczyzy w Polsce marka dwa razy próbowała budować tu sieć. Drugi projekt, prowadzony przez Varsovia Food Company, zakończył się w 2018 r., gdy działały trzy lokale w Warszawie.
Co się stało z Dairy Queen w Polsce?
Sieć otworzyła w Warszawie sześć placówek po debiucie w 2015 r. i zamknęła wszystkie latem 2016 r. Zapowiadano 26 lokali w pięć lat.
Na czym polegała afera Burgerim?
FTC zarzuciła firmie wprowadzanie kandydatów w błąd przy sprzedaży ponad 1500 franczyz. Większość nabywców nie otworzyła restauracji, a sąd w 2024 r. zakazał firmie sprzedaży franczyz w USA.
Zanim zainwestujesz, sprawdź sieć w katalogu franczyzodawców na franczyzowy.biz. W raporcie rentowności i Red Flagach zobaczysz dane z KRS i rejestrów, które pomogą Ci ocenić kondycję centrali, zanim podpiszesz umowę.
Źródła: Franczyza w Polsce, Franczyza w Polsce, FTC, Restaurant Online
franczyzodawcaporażki franczyzoweryzyko franczyzyupadłośćwybór franczyzy
